Şahıs Şirketi Nasıl Kurulur? Adım Adım Vergi Dairesi ve Bağ-Kur Süreci

Günlük dilde "şahıs şirketi" denen yapı, hukuken bir şirket değil, bir gerçek kişi işletmesidir (şahıs işletmesi). Ayrı bir tüzel kişilik yoktur. İşletmenin hakları da borçları da doğrudan size aittir. Bu yüzden limited veya anonim şirketteki gibi şirket sözleşmesi, sermaye ya da kuruluş toplantısı gerekmez.

Kuruluş, özünde üç kurumla ilgili bir süreçtir:

• Vergi dairesi (GİB): İşe başlama bildirimi, yoklama ve vergi mükellefiyetinin açılması.
• Esnaf sicili ya da ticaret sicili: Faaliyetinize ve büyüklüğünüze göre ikisinden birine kayıt.
• SGK: Bağ-Kur (4/b) sigortalılığı. Bunun için ayrıca başvurmanız gerekmez, kendiliğinden başlar.

Bu rehberde süreci adım adım, yasal süreleriyle anlatıyoruz. Serbest meslek erbabı (örneğin mühendis, tasarımcı, danışman) için vergi dairesi adımları büyük ölçüde aynıdır. Ancak sicil ve belge düzeni farklıdır. Bu farklara yeri geldikçe değiniyoruz.

---

Kısaca

Not: Kuruluş tek bir başvurudan ibaret değildir; vergi dairesi, esnaf veya ticaret sicili ve SGK olmak üzere birkaç kurumu ilgilendirir. Başlangıçta seçilen vergilendirme usulü, NACE kodu ve defter türü; hangi beyannameleri vereceğinizi, hangi sicile kaydolacağınızı ve beyannamelerinizi bir meslek mensubuna imzalatmanız gerekip gerekmediğini etkiler. Bu üç tercihi kurulumdan önce bir meslek mensubuyla planlamak, sonradan düzeltilmesi zor hataları önlemeye yardımcı olur.

---

Nereye başvurulur?

İlk ve temel başvuru yeri vergi dairesidir. Bağlı olacağınız vergi dairesi, kural olarak işyerinizin bulunduğu yerin vergi dairesidir. İşyeri yoksa ikametgâhınızın bulunduğu yerin vergi dairesine bağlanırsınız (GİB rehberi).

İşe başlama bildirimini şu yollardan biriyle yapabilirsiniz (GİB, Ocak 2025):

• İnternetten: e-Devlet'teki "Gerçek Kişiler İçin Vergi Dairelerince Mükellefiyet Tesis Edilmesi (İşe Başlama Bildirim Talebi)" hizmeti ya da Dijital Vergi Dairesi üzerinden. e-Devlet hizmetine e-Devlet şifresi, mobil imza, e-imza, çipli kimlik kartı veya internet bankacılığı ile girilir.
• Vergi dairesinde bizzat.
• Posta yoluyla.

İşe başlama bildirimini kendiniz, bir avukat ya da SM/SMMM/YMM unvanlı bir meslek mensubu aracılığıyla yapabilirsiniz (VUK m.168). Bildirim için meslek mensubu şartı yoktur. Ancak gerçek usulde, faaliyet döneminde verilecek bazı beyannamelerin bir meslek mensubuna imzalatılması gerekebilir (bkz. "SMMM ile çalışma zorunluluğu" bölümü).

Vergi dairesindeki kayıttan sonra, faaliyetinize göre esnaf siciline veya ticaret siciline kaydolursunuz. Bağ-Kur için SGK'ya ayrıca gitmeniz gerekmez (ayrıntısı aşağıda).

---

Adım 1: Faaliyet konusunu ve NACE kodunu belirleyin

İşe başlama bildiriminde ne iş yapacağınızı bir faaliyet kodu (NACE kodu) ile seçersiniz. Bu kod küçük bir ayrıntı gibi görünse de pek çok sonucu etkiler:

• Esnaf odasına mı, ticaret ve sanayi odasına mı bağlanacağınızı,
• Basit usulden yararlanıp yararlanamayacağınızı (bazı işler basit usul dışındadır),
• Serbest meslek mi, ticari faaliyet mi sayılacağınızı,
• Vergi levhanızda görünen faaliyet bilgisini.

Birden fazla iş yapacaksanız ana faaliyetinizi ve diğer faaliyetlerinizi ayrı ayrı belirtin. Faaliyetiniz sonradan değişirse değişikliği 1 ay içinde vergi dairesine bildirmeniz gerekir (VUK m.168).

---

Adım 2: Vergilendirme usulünü seçin (basit usul mü, defter tutmak mı?)

Şahıs işletmesinin kazancı üç yoldan biriyle vergilendirilir:

Seçilen usul ve defter türü, beyannamelerin bir meslek mensubuna imzalatılması yükümlülüğünü de etkiler (bkz. "SMMM ile çalışma zorunluluğu" bölümü).

Basit usulün 2026 şartları

Basit usulden yararlanmak için bütün şartları birlikte taşımanız gerekir (GVK m.46-48). Genel şartlar: işinizde bizzat (bilfiil) çalışmak, bir başka işten dolayı gerçek usulde gelir vergisine tabi olmamak ve işyeri kirası ya da emsal kira bedeli sınırını aşmamak (GİB).

2026 tutarları (GİB, Basit Usul Had ve Tutarlar; 332 Seri No'lu GV Genel Tebliği):

İzmir büyükşehir belediyesi sınırları içinde (örneğin Karşıyaka) 99.000 TL'lik kira sınırı geçerlidir. Ancak büyükşehir sınırları içinde bazı faaliyetler, aşağıda anlatılan 95/6430 sayılı Karar nedeniyle hiç basit usulden yararlanamaz.

İşe yeni başlayanlarda basit usul şartları, işe başlama tarihindeki durumunuza göre değerlendirilir (GİB). Bazı işler, şartlar taşınsa bile basit usulden yararlanamaz. Örneğin gayrimenkul ve gemi alım satımı, her türlü ilan ve reklam işleri, sigorta prodüktörlüğü, kıymetli maden alım satımı ve tavassut (aracılık) işleri (GVK m.51).

GVK m.51'in verdiği yetkiyle çıkarılan kararlarla bazı faaliyetler de basit usul dışında tutulmuştur (GVK m.51; GİB, Basit Usul Rehberi, Şubat 2025):

• 95/6430 sayılı Karar: Büyükşehir belediye sınırları içinde (mücavir alan dahil; Karar'da sayılan istisna yerler hariç) şu işleri yapanlar, basit usul şartlarını taşısalar bile gerçek usulde vergilendirilir: her türlü emtia imalatı; her türlü emtia alım-satımı (münhasıran bir işyeri açmaksızın gezici olarak veya pazar takibi suretiyle perakende alım-satım yapanlar hariç); inşaatla ilgili her türlü işler; motorlu taşıtların her türlü bakım ve onarımı; lokanta ve benzeri hizmet işletmeleri; eğlence ve istirahat yerleri. GİB rehberinde, İzmir büyükşehir belediye sınırları içinde basit usulde terzilik yaparken internetten giyim eşyası satmaya başlayan mükellefin bu tarihten itibaren gerçek usule tabi olacağı örneği yer alır.
• 8/5521 sayılı Karar: Ülke genelinde, zirai mahsul satın alıp bunları kısmen veya tamamen tüketici dışındakilere satanlar (canlı hayvan alım-satımı dahil).
• 92/2683 sayılı Karar: Ülke genelinde televizyon, bilgisayar, soğutucu, çamaşır ve bulaşık makinesi gibi elektrikle çalışan eşyaların alım-satımı ve üretimi ile uğraşanlar.

Basit usulün şartlarını taşısanız bile bu usulden yararlanmak istemezseniz, yazılı olarak bildirip işe başlama tarihinden itibaren gerçek usulde vergilendirilebilirsiniz. Gerçek usulden basit usule geri dönmek ise ancak kanundaki şartlarla mümkündür. Bunun için arka arkaya iki hesap döneminde iş hacminin basit usul hadlerinin altında kalması ve yazılı talepte bulunulması gerekir (GVK m.46).

İşletme hesabı mı, bilanço mu?

Bilanço esasına geçiş hadleri 2026 için şöyledir (VUK Genel Tebliği Sıra No 588; VUK m.177):

İşe yeni başlayan ticari kazanç mükellefleri, sınıfları iş hacmine göre belli olana kadar işletme hesabı esasına göre defter tutabilir (GİB rehberi). İkinci sınıf tüccarlar isterlerse bilanço esasında defter tutabilir (VUK m.181). Bu seçim, ticaret siciline kaydı ve oda üyeliğini de etkileyebilir (Adım 5).

---

Adım 3: İşyeri adresini belirleyin

Vergi dairesi, bildirdiğiniz adreste işe başlama yoklaması yapar. Bu nedenle adresin gerçekten faaliyet gösterdiğiniz yer olması gerekir. Üç yaygın seçenek vardır:

a) Kendi eviniz

Faaliyetiniz uygunsa (örneğin yazılım, tasarım, internetten satış gibi) işyeri adresi olarak evinizi gösterebilirsiniz. Dikkat edilecekler:

• Basit usulde evin kira bedeli, ev sizinse emsal kira bedeli, yukarıdaki kira sınırına dahil edilir (GİB).
• Ev kiralıksa ve gerçek usulde (işletme veya bilanço esası) vergilendiriliyorsanız, evin bir kısmını işyeri olarak kullanmanız kira stopajı sonucunu doğurabilir. Konut ile işyerinin aynı yerde olduğu durumda kira bedelinin tamamı üzerinden stopaj yapılır (GİB Kira Geliri Rehberi 2026).

b) Kiralık işyeri

İşyerini bir gerçek kişiden kiralıyorsanız:

• Gerçek usulde (işletme veya bilanço esası) vergilendiriliyorsanız, ödediğiniz brüt kira üzerinden %20 gelir vergisi stopajı kesmeniz ve bunu muhtasar ve prim hizmet beyannamesiyle bildirmeniz gerekir (GVK m.94).
• Basit usulde iseniz stopaj yapmazsınız (GİB Kira Geliri Rehberi 2026).
• İşyeri kira ödemelerini banka veya PTT aracılığıyla yapmanız gerekir (GİB, Ocak 2025).

Stopajın hesabı, net-brüt dönüşümü ve beyan süreleri için Kira Stopajı 2026 rehberimize bakabilirsiniz.

c) Sanal ofis

Sanal ofis adresinin işe başlama bildiriminde ve yoklamada kabulüne ilişkin resmî bir GİB düzenlemesine ulaşamadık. Yoklama bildirdiğiniz adreste yapıldığından, bu seçeneği düşünüyorsanız bağlı olacağınız vergi dairesinden önceden bilgi alın.

---

Gerekli bilgi ve belgeler

e-Devlet üzerinden başvuruda bilgilerin çoğu (kimlik, adres) kamu kayıtlarından gelir. Yine de şu bilgi ve belgeleri hazır tutmanız işinizi kolaylaştırır:

• T.C. kimlik numarası ve kimlik kartı,
• İkametgâh adresi,
• İşyeri adresi ve işyerinin durumu:
• Kiralıksa kira sözleşmesi,
• Kendinizinse mülkiyeti gösteren belge ve basit usulde emsal kira için emlak vergisi değeri bilgisi,
• Faaliyet konusu (NACE kodu) ve işe başlama tarihi,
• Vergilendirme usulü tercihiniz (basit usul / işletme / bilanço),
• İletişim bilgileri (cep telefonu, e-posta).

GİB'in Şubat 2025 tarihli basit usul rehberine göre basit usulde mükellefiyet tesisi için nüfus cüzdanının aslının vergi dairesi personeline ibraz edilmesi ve işyeri bilgilerinin işe başlama bildirimindeki ilgili alanlara yazılması yeterlidir (GİB, Şubat 2025). GİB'in tarih taşımayan eski rehberi gerçek usul için imza sirküleri ve kimlik örneğini sayar (GİB rehberi).

Ticaret siciline kayıt olacaksanız ayrıca MERSİS üzerinden başvuru yapılır. İmzanız artık kural olarak kamu kurumlarının elektronik veri tabanından alınır (TTK m.40/2). Esnaf siciline kayıtta ise sicil müdürlüğünün ve ilgili esnaf odasının istediği belgeler sunulur.

---

Adım 4: İşe başlama bildirimi ve yoklama

Ne zaman "işe başlamış" sayılırsınız?

GİB'e göre şu durumlardan biri gerçekleştiğinde işe başlamış sayılırsınız (GİB broşürü):

• Bir işyeri açmak,
• Ticaret siciline veya bir meslek kuruluşuna kaydolmak,
• Basit usulde, işe fiilen (bilfiil) başlamak,
• Serbest meslekte; büro açmak, levha asmak ya da mesleki faaliyeti ilan etmek gibi durumlar.

Bu tarihten itibaren 10 gün içinde işe başlama bildirimi yapmanız gerekir (VUK m.168). Süresinde yapılmayan bildirim için birinci derece usulsüzlük cezası kesilir (GİB broşürü; VUK m.352).

Yoklama

Bildirimden sonra vergi dairesi, işyerinizin gerçekten var olup olmadığını yerinde kontrol eder. Buna işe başlama yoklaması denir. GİB'in Haziran 2020 tarihli broşürüne göre yoklama, mükellefiyet tesisinden itibaren en geç 15 gün içinde yapılır. Bildirim meslek mensubu (SMMM) imzalı ya da YMM tasdikli ise bu süre 1 aydır (GİB broşürü). Yoklamalar Elektronik Yoklama Sistemi ile yapılır.

Vergi mükellefiyeti nasıl açılır?

Bildirim ve yoklama tamamlandığında vergi dairesi mükellefiyetinizi tesis eder (açar). Vergi kimlik numaranız gerçek kişilerde T.C. kimlik numaranızdır. Mükellefiyetinizin açıldığını Dijital Vergi Dairesi'nden görebilirsiniz.

Defterler

Kâğıt defter tutacaksanız defterlerinizi işe başlamadan önce tasdik ettirmeniz gerekir. Elektronik defterlerde tasdik yoktur (GİB broşürü).

Basit usul ve işletme esası mükellefleri kayıtlarını Defter-Beyan Sistemi'nde tutar. Bu sisteme başvuru, işe başlama bildirimini izleyen 7. iş günü sonuna (saat 23.59) kadar yapılır (GİB, Ocak 2025; Defter-Beyan). Başvuruyu mükellefin kendisi, meslek odası veya bir SMMM yapabilir (Defter-Beyan, Başvuru İşlemleri). Defter ve belgelerinizi 5 yıl saklamanız gerekir.

---

Adım 5: Esnaf sicili mi, ticaret sicili mi?

Şahıs işletmesi sahipleri ya esnaf ve sanatkâr ya da tacir sayılır ve buna göre farklı sicile kaydolur. İkisine birden kaydolunamaz. Esnaf odasına kayıtlı olan, ticaret ve sanayi odasına kaydolamaz. Bunun tersi de geçerlidir (Ticaret Bakanlığı).

Kimler esnaf ve sanatkâr sayılır?

Esnaf ve sanatkâr; meslek kolları listesindeki bir işi yapan, sermayesiyle birlikte bedenî çalışmasına dayanan, basit usule tabi olan veya işletme hesabı esasına göre defter tutan (ya da vergiden muaf olan) ve belirli iş hacmi sınırlarını aşmayan kişidir (2007/12362 sayılı Karar; TTK m.15).

Sınır, VUK m.177'deki bilanço hadlerinin alış ve diğer işler için yarısı, iş hasılatı için tamamıdır (2007/12362 sayılı Karar). 2026 için bu yöntemle bulunan tutarlar (Kütahya Ticaret İl Müdürlüğü; Afyonkarahisar Ticaret İl Müdürlüğü; VUK GT 588):

Alış, satış ve iki işin birlikte yapılması için verilen tutarlar Afyonkarahisar Ticaret İl Müdürlüğü duyurusundaki tutarlarla aynıdır. Aynı duyuru hizmet hasılatı için 990.000 TL yazar. Bu tutar, duyuruda alıntılanan 1.200.000 TL'lik VUK haddiyle ve Karar'daki "tamamı" kuralıyla uyumlu değildir. Tablodaki 1.200.000 TL, 2007/12362 sayılı Karar ve 588 Sıra No'lu Tebliğ'den hesaplanmıştır. Ticaret Bakanlığı merkez teşkilatının 2026 hadlerini ilan eden bir yayını bulunamadı.

Bilanço esasına göre defter tutanlar ve bu sınırları aşanlar tacir sayılır ve ticaret siciline, ticaret ve sanayi odasına kaydolur (2007/12362 sayılı Karar). Esnaf veya tacir olduğunuz konusunda tereddüt varsa, il ticaret müdürlüklerindeki Esnaf-Tacir Ayrımı Mutabakat Komitesi karar verir (Kütahya Ticaret İl Müdürlüğü).

Esnaf sicili

Esnaf ve sanatkârlar, çalışmaya başladıktan sonra 30 gün içinde esnaf ve sanatkârlar siciline tescil ettirilir ve tescil Sicil Gazetesi'nde ilan edilir. Meslek odasına kayıt da sicil aracılığıyla yapılır ve zorunludur (Ticaret Bakanlığı).

Odanın ilk kayıt ücreti ve yıllık aidatı, asgari ücretin onda birinden az, yarısından fazla olamaz (5362 s. Kanun m.61). Kesin tutarı ilgili oda belirler.

Esnaf sicili kaydı, vergi dairesindeki kayıt üzerine kendiliğinden yapılmaz. Tescil kural olarak istem üzerine yapılır. Başvuru yazılı olarak ya da ESBİS üzerinden elektronik ortamda yapılır ve müdürlük vergi mükellefiyetine ilişkin belgeleri ister. Sicile kaydedilen esnafın bilgileri, müdürlük tarafından ESBİS üzerinden ilgili odaya gönderilir. Tescil yükümlülüğünü yerine getirmeyenleri öğrenen vergi daireleri gibi resmî makamlar durumu sicil müdürlüğüne bildirir (Esnaf ve Sanatkârlar Sicili Yönetmeliği m.23, 24, 27, 39).

Ticaret sicili (İzmir'de İZTO bünyesindeki müdürlük)

Tacirler, ticari işletmenin açıldığı günden itibaren 15 gün içinde işletmelerini ticaret siciline tescil ve ilan ettirir (TTK m.40). Başvurular MERSİS üzerinden e-Devlet ile giriş yapılarak başlatılır. Başvuru sonunda size bir MERSİS numarası verilir (Ticaret Bakanlığı). İzmir'de ticaret sicili işlemleri İzmir Ticaret Odası bünyesindeki ticaret sicili müdürlüğünde yürütülür. Müdürlük, tüm tescil başvuruları için randevu alınmasını istemektedir (İZTO, Tescil Randevu Açıklaması). Tescilden sonra odaya kayıt da yapılır.

Harç ve ücretler

Ticaret sicili tescil harcı ve ilan ücretleri, oda kayıt ücretleri ve varsa noter ücretleri her yıl güncellenen tarifelere göre belirlenir. Bu nedenle burada tutar vermiyoruz. Tescil harcı 492 sayılı Harçlar Kanunu tarifesine göre belirlenir. 2026'da uygulanan maktu harç tutarları Harçlar Kanunu Genel Tebliği (Seri No: 98) ekindeki tarifelerde yayımlanmıştır (RG 31.12.2025, 33124 5. Mük.). Noter ücretleri 2026 Yılı Noterlik Ücret Tarifesi (RG 30.12.2025, 33123) ile belirlenir. Tarifede 2026 içinde değişiklik yapılmıştır (Adalet Bakanlığı duyurusu). Başvurudan önce ilgili sicil müdürlüğünden ve odadan güncel tutarları öğrenebilirsiniz.

---

Adım 6: Bağ-Kur (4/b) süreci

Bağ-Kur kendiliğinden başlar

Ticari kazanç veya serbest meslek kazancı nedeniyle gerçek veya basit usulde gelir vergisi mükellefi olanlar 4/b (Bağ-Kur) sigortalısıdır (5510 m.4/1-b). Yani basit usul mükellefleri de Bağ-Kur'ludur.

Sigortalılık, vergi mükellefiyetinin başladığı tarihten itibaren başlar. Gelir vergisinden muaf olup esnaf siciline kayıtlı olanlarda ise başlangıç, sicil kaydı tarihidir (5510 m.7/1-b).

SGK'ya sizin ayrıca başvurmanız gerekmez. Sigortalı işe giriş bildirgesini vergi dairesi, esnaf sicili veya ticaret sicili SGK'ya gönderir (5510 m.8). Bildirimin SGK'ya ulaşma süresi uygulamada değişebilir (SGK, Bağımsız Çalışanların Yükümlülükleri). Bu yüzden işe başladıktan birkaç hafta sonra tescil kaydınızı e-Devlet'teki SGK hizmetlerinden kontrol etmeniz faydalıdır.

2026'da ne kadar prim ödenir?

Kaynak: SGK Aydın İl Müdürlüğü (2026); SGK Prime Esas Kazanç Miktarları.

5 puanlık indirim için primlerin süresinde ödenmesi ve prim borcu bulunmaması gerekir (5510 m.81/1-j). Prim, ait olduğu ayı izleyen ayın sonuna kadar ödenir (SGK Aydın İl Müdürlüğü). Ödeme tarihleri için Vergi ve SGK Ödeme Takvimi sayfamıza bakabilirsiniz.

Prim borcu birikirse sağlık hizmetlerinden yararlanma da etkilenir. 4/b sigortalıları için 60 günden fazla genel sağlık sigortası prim borcu bulunmaması aranır (borcu tecil veya taksitlendirilip ödemesi süren hariç) (5510 m.67).

Genç girişimci: Bağ-Kur desteği kaldırıldı

29 yaşını doldurmamış ve ilk kez işe başlayan girişimciler için uygulanan bir yıllık Bağ-Kur prim desteği, 7566 sayılı Kanun ile 1 Ocak 2026'dan itibaren kaldırıldı (Resmî Gazete, 19.12.2025; SGK teşvik listesi). Gelir vergisi istisnası ise devam ediyor. 2026'da işe başlayan genç girişimci, ilk aydan itibaren Bağ-Kur primi öder.

Ayrıntılar için Genç Girişimci Kazanç İstisnası 2026 rehberimize bakabilirsiniz.

Hem çalışıyorum (SGK'lı) hem şahıs şirketi açacağım: 4/a + 4/b

Bir işverene bağlı çalışırken (4/a) şahıs işletmesi açarsanız iki sigortalılık aynı anda doğar. Bu durumda 4/a sigortalılığınız esas alınır. Bağ-Kur primi ödemezsiniz (5510 m.53). Yazılı talepte bulunursanız esas alınmayan statüde de prim ödeyebilirsiniz.

Dikkat edilecek nokta şudur: 4/a çalışmanız sona erdiğinde işletmeniz hâlâ açıksa, sigortalılığınız 4/b'de devam eder ve Bağ-Kur primi tahakkuk etmeye başlar (5510 m.53 ve m.9). Ayrıca 4/b kapsamındaki kişi, kendi işyerinden kendisini 4/a'lı olarak bildiremez (5510 m.53).

İşi bırakınca Bağ-Kur ne olur?

4/b sigortalılığı, gelir vergisi mükellefiyetini gerektiren faaliyetin sona erdiği tarihte biter (5510 m.9). Bunun için işi bırakma bildirimini 1 ay içinde vergi dairesine yapmanız gerekir (VUK m.168). Kapatma bildirilmezse kayıtlarda mükellefiyet açık görünür ve prim tahakkuku sürebilir.

---

Adım 7: İlk günlerin elektronik yükümlülükleri

e-Tebligat

Vergi dairesi yazışmaları (ceza ihbarnamesi, tarhiyat vb.) artık büyük ölçüde elektronik ortamda tebliğ edilir.

• Gerçek usulde (işletme veya bilanço esası) vergilendirilen gelir vergisi mükellefleri için e-Tebligat zorunludur. Yeni mükellefiyet tesis ettirenler, başvurularını işe başlama tarihini izleyen 15 gün içinde yapar (596 Sıra No'lu VUK GT m.5, m.7).
• Basit usul mükellefleri zorunlu kapsamda sayılmamıştır. Tebliğe göre, "Elektronik tebligat sistemine dâhil olma zorunluluğu bulunmayan gerçek ve tüzel kişiler ile tüzel kişiliği olmayan teşekküller elektronik tebligat sistemine isteğe bağlı olarak dâhil olabilir" (596 Sıra No'lu VUK GT m.5, m.7/2).
• Başvuru Dijital Vergi Dairesi'nden veya vergi dairesinden yapılır. Tebliğe göre elektronik imzalı tebliğ evrakı, elektronik tebligat sistemine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda muhataba tebliğ edilmiş sayılır (596 Sıra No'lu VUK GT m.9/3).
• Zorunlu olduğu hâlde başvurmayanlara özel usulsüzlük cezası kesilir (VUK mük. m.355).

e-Tebligat kutunuzu düzenli kontrol edin. Okumasanız bile tebligat süresi işlemeye başlar.

Başvuru adımları, "5 gün" kuralı, ceza tutarları ve sahte bildirimlere karşı dikkat edilecekler için e-Tebligat Rehberi yazımıza bakabilirsiniz.

KEP (kayıtlı elektronik posta)

Şahıs işletmeleri için genel bir KEP adresi alma zorunluluğu öngören bir düzenlemeye rastlamadık. Tebligat Kanunu'nda elektronik tebligatın (UETS) zorunlu olduğu kişiler sayılırken gerçek kişi tacirlere yer verilmemiştir. Bu kapsam dışındaki gerçek ve tüzel kişilere talepleri hâlinde elektronik tebligat adresi verilir; adres alındıktan sonra bunlara tebligatın elektronik yolla yapılması zorunludur (7201 s. Tebligat Kanunu m.7/a). Bu düzenleme, vergi dairesinin e-Tebligat sisteminden ayrıdır. Tacirler, ihbar ve ihtarlarını noter, taahhütlü mektup veya telgrafın yanı sıra güvenli elektronik imzalı KEP ile de yapabilir (TTK m.18/3).

e-Arşiv fatura ve e-Fatura

• e-Arşiv fatura: e-Fatura kullanmayan mükelleflerden;
• Basit usul ve işletme esası mükellefleri, 31.12.2026'ya kadar vergiler dahil 3.000 TL'yi aşan faturalarını e-Arşiv fatura olarak düzenler. 1.1.2027'den itibaren tutarı ne olursa olsun bütün faturalar e-Arşiv olarak düzenlenecektir.
• Bilanço esası mükellefleri, 1.1.2026'dan itibaren tutarına bakılmaksızın e-Arşiv fatura düzenler (509 Sıra No'lu VUK GT).
• e-Fatura: Brüt satış hasılatı 3 milyon TL'yi aşanlar ertesi yılın 7. ayından itibaren e-Fatura'ya geçer. İnternetten satış yapanlar ile gayrimenkul veya taşıt alım-satımı yapanlarda bu sınır 500 bin TL'dir. İsteyen herkes gönüllü olarak geçebilir (509 Sıra No'lu VUK GT).
• Daha önce e-Fatura'ya geçmiş olup işi bırakan ve yeniden işe başlayan gerçek kişiler, işe başlama tarihinden itibaren e-Fatura kullanmak zorundadır (509 Sıra No'lu VUK GT).
• Serbest meslek erbabı, işe başladığı ayı izleyen 3. ayın sonuna kadar e-Serbest Meslek Makbuzu (e-SMM) uygulamasına geçer (509 Sıra No'lu VUK GT).

Yeni nesil ödeme kaydedici cihaz (YN ÖKC)

Perakende satış yapan birinci ve ikinci sınıf tüccarlar, işe başladıktan sonra 30 gün (kalkınmada öncelikli yörelerde 60 gün) içinde YN ÖKC edinmek zorundadır (GİB, Ocak 2025).

Vergi levhası

Gerçek usulde vergilendirilen gelir vergisi mükellefleri, yıl içinde işe başlamışlarsa vergi levhasını mükellefiyet tesisinden itibaren 1 ay içinde alır. Levha işyerinde bulundurulur. Bulundurulmaması özel usulsüzlük cezasını gerektirir (GİB, Ocak 2025). Levhaya e-Devlet'teki e-Vergi Levhası Sorgulama hizmetinden ulaşılabilir.

Basit usul mükelleflerinin ticari kazançları gelir vergisinden istisna olduğundan ve bu kazançlar üzerinden vergi tarhiyatı yapılmadığından, GİB'e göre bunların vergi levhası alma zorunluluğu yoktur (GİB, Basit Usul Rehberi, Şubat 2025).

---

SMMM ile çalışma zorunluluğu: işe başlarken ve faaliyet döneminde

İşe başlarken

İşe başlama bildirimini kendiniz, bir avukat ya da SMMM aracılığıyla yapabilirsiniz (VUK m.168); işe başlamak için mali müşavir şartı yoktur. Meslek mensuplarının çalışma esaslarını düzenleyen 3568 sayılı Kanun da tek başına bir meslek mensubuyla çalışma zorunluluğu getirmez. Bildirim meslek mensubu imzalı olduğunda yoklama süresi 15 gün yerine 1 aydır (bkz. Adım 4).

Faaliyet döneminde: beyannamelerin imzalatılması

Faaliyete başladıktan sonra ise gerçek usulde vergilendirilen mükellefler, Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenen hadlere göre yıllık gelir vergisi, KDV ve muhtasar ve prim hizmet beyannamelerini 3568 sayılı Kanuna göre yetkili bir meslek mensubuna imzalatmak zorunda olabilir (VUK mük. m.227). Bu yükümlülüğün kapsamı ve uygulama esasları 4 Sıra No'lu SMMM ve YMM Kanunu Genel Tebliği (RG 29.06.1997, 23034) ve 37 Sıra No'lu Genel Tebliğ ile belirlenmiştir. Beyannameyi imzalayan meslek mensubu, mükellefle birlikte müteselsilen sorumludur (VUK mük. m.227).

Yükümlülük, vergilendirme usulüne ve defter türüne göre şöyle ayrılır:

Bu zorunluluk defter türüne ve önceki yılın tutarlarına göre değiştiğinden, kendi durumunuzu vergi dairenizden veya bir meslek mensubundan teyit etmeniz önerilir.

Kurulumdaki tercihlerin sonraki yıllara etkisi

Kurulumda yapılan tercihler, faaliyet dönemindeki yükümlülüklerin çerçevesini çizer:

• Yanlış NACE kodu; bağlanacağınız odayı, basit usul hakkınızı ve sicil kaydınızı yanlış belirleyebilir (Adım 1).
• Basit usul dışındaki bir işte basit usulün seçilmesi ya da şartların kontrol edilmemesi, sonradan usul değişikliğine yol açabilir. Gerçek usulden basit usule geri dönmek ise ancak kanundaki şartlarla mümkündür (GVK m.46).
• Gerçek usulde e-Tebligat, vergi levhası ve kira stopajı gibi yükümlülükler doğar; bunların yerine getirilmemesi usulsüzlük cezalarına yol açabilir (Adım 3 ve Adım 7).
• Defter türü, beyannamelerin bir meslek mensubuna imzalatılması yükümlülüğünü ve esnaf ya da tacir sayılmanızı etkiler (Adım 5).

Bu nedenle usul, NACE kodu ve defter türü tercihlerini kurulum aşamasında bir meslek mensubuyla değerlendirmek, ileride ceza veya ek yük doğurabilecek hataların önlenmesine yardımcı olur.

---

Ne kadar sürer? Tipik zaman çizelgesi

Kanunda "kaç günde kurulur" diye bir süre yoktur. Belirleyici olan, aşağıdaki yasal üst sürelerdir. İnternetten yapılan başvurularda vergi dairesi işlemleri çoğu zaman bu sürelerden çok daha kısa tamamlanır. Esnaf sicili, ticaret sicili ve Bağ-Kur kayıtları da vergi kaydının ardından gelir.

İlk beyanname ve ödeme tarihleriniz için Vergi ve SGK Ödeme Takvimi sayfasına bakabilirsiniz.

---

Kontrol listesi

• Faaliyet konumu ve NACE kodumu belirledim.
• Basit usul şartlarını (2026 kira sınırı: büyükşehirde 99.000 TL) ve basit usul dışı işleri kontrol ettim.
• Vergilendirme usulü ve defter türünü kurulumdan önce bir meslek mensubuyla değerlendirdim.
• İşyeri adresimi belirledim. Kiralıksa kira sözleşmesini yaptım. Gerçek usuldeysem kira stopajını hesaba kattım.
• İşe başlama tarihinden itibaren 10 gün içinde işe başlama bildirimini yaptım.
• Yoklama için adreste bulunabileceğimi ve işyerinin hazır olduğunu kontrol ettim.
• (Basit usul / işletme) Defter-Beyan başvurusunu 7. iş günü sonuna kadar yaptım.
• (Gerçek usul) e-Tebligat başvurusunu 15 gün içinde yaptım.
• Esnaf siciline (30 gün) veya ticaret siciline (15 gün) kaydımı yaptırdım.
• (Gerçek usul) Vergi levhamı aldım.
• e-Arşiv / e-Fatura / e-SMM durumumu kontrol ettim.
• Bağ-Kur kaydımın açıldığını e-Devlet'ten kontrol ettim ve aylık prim ödemesini planladım.
• 4/a'lı çalışıyorsam, işten ayrıldığım anda Bağ-Kur priminin başlayacağını not ettim.

---

Sık sorulan sorular

Şahıs şirketi kurmak için noter veya şirket sözleşmesi gerekir mi?

Şahıs işletmesi bir şirket olmadığı için şirket sözleşmesi gerekmez. Vergi dairesine işe başlama bildirimi temel adımdır. Ticaret siciline kayıtta imza artık kural olarak elektronik ortamdan alınır (TTK m.40/2). Kendi durumunuzda noter işlemi gerekip gerekmediğini başvuracağınız sicil müdürlüğünden öğrenebilirsiniz.

Vergi mükellefiyeti internetten açılır mı?

Evet. e-Devlet'teki İşe Başlama Bildirim Talebi hizmetinden veya Dijital Vergi Dairesi'nden başvurulabilir. Başvuruyu kendiniz, bir avukat ya da bir meslek mensubu aracılığıyla yapabilirsiniz (VUK m.168). Başvurudan sonra vergi dairesi yoklama yapar ve mükellefiyeti tesis eder.

Şahıs şirketi kurmak için mali müşavir şart mı?

İşe başlamak için şart değildir. İşe başlama bildirimini kendiniz, bir avukat ya da SMMM aracılığıyla yapabilirsiniz (VUK m.168). Faaliyet döneminde ise durum usulünüze göre değişir. Basit usulde beyanname imzalatma yükümlülüğü yoktur. İşletme esasında önceki yılın hasılatı Bakanlıkça belirlenen hadleri aşarsa, bilanço esasında ise küçük ve orta ölçekli işletmelerin hemen hepsinde yıllık gelir vergisi, KDV ve muhtasar ve prim hizmet beyannamelerinin bir SMMM'ye imzalatılması gerekir (VUK mük. m.227; 4 Sıra No'lu Tebliğ). Kendi durumunuzu vergi dairenizden veya bir meslek mensubundan teyit edebilirsiniz. Ayrıntılar için "SMMM ile çalışma zorunluluğu" bölümüne bakabilirsiniz.

Şahıs şirketi kurmak ne kadar sürer?

Yasal üst süreler belirleyicidir: bildirim için 10 gün, yoklama için en geç 15 gün (meslek mensubu imzalı bildirimde 1 ay; GİB'in Haziran 2020 broşürüne göre), ticaret sicili için 15 gün, esnaf sicili için 30 gün. Uygulamada vergi dairesi kaydı çoğu zaman bu sürelerden daha kısa sürede tamamlanır.

Basit usulde Bağ-Kur ödenir mi?

Evet. Basit usulde gelir vergisi mükellefi olanlar da 4/b sigortalısıdır (5510 m.4/1-b). Basit usul kazancının gelir vergisinden istisna olması, Bağ-Kur primini ortadan kaldırmaz.

SGK'lı çalışıyorum. Şahıs şirketi açarsam iki kez prim öder miyim?

Hayır. İki statü çakıştığında 4/a esas alınır. Bağ-Kur primi ödemezsiniz (5510 m.53). Ancak 4/a çalışmanız biterse Bağ-Kur primi başlar.

Evimi işyeri olarak gösterebilir miyim?

Faaliyetiniz uygunsa gösterebilirsiniz. Yoklama bu adreste yapılır. Basit usulde evin kirası ya da emsal kira bedeli kira sınırına dahil edilir. Gerçek usulde kiralık evin bir bölümünü işyeri olarak kullanmanız kira stopajı yükümlülüğü doğurabilir (Kira Stopajı 2026).

Esnaf mıyım, tacir miyim?

Bedenî çalışmanız ağır basıyorsa, basit usulde ya da işletme esasındaysanız ve 2026 sınırlarını (örneğin hizmette yıllık 1.200.000 TL iş hasılatı) aşmıyorsanız esnaf sayılırsınız. Bilanço esasında defter tutanlar ve sınırları aşanlar tacirdir (2007/12362 sayılı Karar). Tereddüt varsa il ticaret müdürlüğündeki Mutabakat Komitesi karar verir.

Genç girişimciyim. Bağ-Kur desteği alabilir miyim?

2026'da işe başlayanlar için bir yıllık Bağ-Kur prim desteği kaldırıldı. Gelir vergisi istisnası (2026 için 400.000 TL'ye kadar kazanç) devam ediyor (GİB). Ayrıntılar: Genç Girişimci Kazanç İstisnası 2026.

---

Sık yapılan hatalar

1. Bağ-Kur'u unutmak. Vergi kaydı açıldığı anda Bağ-Kur primi de işlemeye başlar. Ödenmeyen primler gecikme zammıyla birikir. 5 puanlık indirim kaybedilir ve 60 günü aşan borçta sağlık hizmetleri etkilenebilir.
2. Genç girişimci desteğinin hâlâ geçerli olduğunu sanmak. 2026'dan itibaren Bağ-Kur prim desteği yok. Vergi istisnası ile prim desteği ayrı şeylerdir.
3. İşi fiilen bıraktığı hâlde kapanış bildirimi yapmamak. Mükellefiyet kayıtlarda açık kaldıkça Bağ-Kur primi tahakkuk edebilir. İşi bırakma bildirimi 1 ay içinde yapılmalıdır.
4. 4/a'lı işten ayrıldıktan sonra Bağ-Kur'un başladığını fark etmemek. İşletme açık kaldığı sürece prim borcu birikir.
5. 10 günlük bildirim süresini kaçırmak. Usulsüzlük cezası doğar.
6. Yoklamada işyerinde bulunmamak veya adresin hazır olmaması. Mükellefiyet tesisi gecikebilir.
7. Gerçek usulde e-Tebligat başvurusunu yapmamak ya da e-Tebligat kutusunu kontrol etmemek. Okunmayan tebligatlarda süre yine işler. Ayrıntılar için e-Tebligat Rehberi.
8. Basit usulün kapsamını kontrol etmemek. Kira sınırını aşan bir işyeri tutmak ya da basit usul dışı bir işte (örneğin reklam, emlak alım-satımı) basit usulü seçmeye çalışmak.
9. Gerçek usulde kira stopajını atlamak. Gerçek kişiden kiralanan işyeri için %20 stopaj ve muhtasar beyan yükümlülüğü doğar.
10. Yanlış NACE kodu seçmek. Bağlanacağınız oda, basit usul hakkı ve sicil kaydı yanlış belirlenebilir.
11. Usul ve defter türünü başvuru sırasında, önceden değerlendirmeden seçmek. Bu tercihler sonraki yıllarda hangi beyannamelerin verileceğini ve beyannamelerin bir meslek mensubuna imzalatılması gerekip gerekmediğini belirler (VUK mük. m.227).

---

Son güncelleme: 21 Ekim 2026

Kaynaklar

• e-Devlet, Gerçek Kişiler İçin Vergi Dairelerince Mükellefiyet Tesis Edilmesi (İşe Başlama Bildirim Talebi)
• GİB, İşe Başlama, İşi Bırakma ve Değişiklik Bildirimi Broşürü (Haziran 2020)
• GİB, İşe Yeni Başlayan Ticari Kazanç Mükelleflerinin Hak ve Ödevleri (Ocak 2025)
• GİB, Gelir Vergisi Mükelleflerinde İşe Başlama, İşi Bırakma ve Değişiklik Bildirimi Rehberi
• GİB, Basit Usulde Vergilendirmeye İlişkin Had ve Tutarlar
• GİB, Basit Usul Kazanç İstisnası Bilgi Notu
• GİB, Ticari Kazanç Rehberi (2026)
• GİB, Genç Girişimcilerde Kazanç İstisnası Bilgi Notu (2026)
• GİB, Kira Geliri Elde Eden Mükellefler İçin Vergi Rehberi (2026)
• VUK Genel Tebliği Sıra No 588 (2026 had ve tutarları)
• GİB, 509 Sıra No'lu VUK Genel Tebliği (güncel metin)
• Resmî Gazete, 596 Sıra No'lu VUK Genel Tebliği (Elektronik Tebligat), 11.10.2026
• Defter-Beyan Sistemi, Basit Usul Yardım Sayfası
• 213 sayılı Vergi Usul Kanunu, m.153, m.168, m.177, m.181, mük. m.227, m.352, mük. m.355
• 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu, mük. m.20/A, m.46-48, m.51, m.94
• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m.11, m.12, m.15, m.18, m.40
• 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu, m.61
• Resmî Gazete, Esnaf ve Sanatkâr ile Tacir ve Sanayiciyi Belirleyen Karar (2007/12362), 21.07.2007
• Ticaret Bakanlığı, Esnaf ve Sanatkârlar SSS: Odaya ve Sicile Kayıt İşlemleri
• Ticaret Bakanlığı, Ticaret Sicili SSS
• Kütahya Ticaret İl Müdürlüğü, Esnaf-Tacir Ayrımı Mutabakat Komitesi
• 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, m.4, m.7, m.8, m.9, m.53, m.67, m.81
• SGK, Bağımsız Çalışanların Yükümlülükleri
• SGK Aydın İl Müdürlüğü, Bağımsız Çalışanların Prim Tahakkuk ve Tahsilat İşlemleri (2026)
• SGK, Prime Esas Kazanç Miktarları (2026)
• SGK, Güncel Sigorta Primi Teşvik, Destek ve İndirimleri
• Resmî Gazete, 7566 sayılı Kanun, 19.12.2025
• 492 sayılı Harçlar Kanunu
• Resmî Gazete, Harçlar Kanunu Genel Tebliği (Seri No: 98), 31.12.2025
• Adalet Bakanlığı HİGM, 2026 Yılı Noterlik Ücret Tarifesi (RG 30.12.2025, 33123) ve değişiklik duyurusu
• Resmî Gazete, Esnaf ve Sanatkârlar Sicili Yönetmeliği, 14.12.2018, m.23, m.24, m.27, m.39
• Afyonkarahisar Ticaret İl Müdürlüğü, Mutabakat Komitesi Başvuruları
• İzmir Ticaret Odası, Ticaret Sicili Tescil Randevu Açıklaması
• 7201 sayılı Tebligat Kanunu, m.7/a
• e-Devlet, GİB e-Vergi Levhası Sorgulama
• 5510 sayılı Kanun, m.53 (sigortalılık hallerinin birleşmesi) ve m.9 (sigortalılığın sona ermesi)
• 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu
• Resmî Gazete, SMMM ve YMM Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 4), 29.06.1997, 23034
• Resmî Gazete, SMMM ve YMM Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 37), 03.03.2005
• Defter-Beyan Sistemi, Başvuru İşlemleri Yardım Sayfası